13. Mạch điện thực hành

An toàn trước mọi sơ đồ

Các hình vẽ dưới đây là sơ đồ minh họa mang tính khái niệm. Chúng không phải bản vẽ lắp đặt, bảng đấu nối hay hướng dẫn đấu dây, và không cho phép thực hiện công việc điện khi đang có điện. Chỉ người có chuyên môn mới được làm việc với mạch điện áp lưới (230/400 V); bảo vệ tại hiện trường, nối đất, tiết diện dây dẫn và các yêu cầu hiện hành luôn được ưu tiên.

Cách đọc sơ đồ. Các hình vẽ dùng ký hiệu sơ đồ mạch điện tiêu chuẩn đã đơn giản hóa, với ký hiệu thiết bị thay cho chữ (ý nghĩa của từng ký hiệu được liệt kê ở cuối mỗi phần). Công tắc, tiếp điểm và nút nhấn được vẽ ở trạng thái nghỉ (chưa tác động, cuộn dây không có điện). Màu sắc chỉ là phần hỗ trợ: nâu = pha (L1), đen và xám = L2 và L3, xanh lam = trung tính (N), xanh lục-vàng = dây bảo vệ (PE); với mạch một chiều, đỏ = +, xanh lam = 0 V. Đường nét đứt là liên kết cơ khí (ví dụ giữa cuộn rơ le và tiếp điểm của nó). Trong các ký hiệu, F là bảo vệ (cầu chì, aptomat, rơ le quá tải), Q là aptomat hoặc công tắc tổng, S là công tắc hoặc nút nhấn, K và KM là rơ le và khởi động từ, M là động cơ, E là chiếu sáng, B là cảm biến và G là nguồn cấp điện.

1. Đấu nối đèn LED: làm quen với điện áp thấp

Nên bắt đầu với mạch điện áp thấp, chẳng hạn 12 V một chiều. LED là một điốt: chỉ dẫn điện theo một chiều. Anốt (A) hướng về phía cực dương, catốt (K) hướng về phía cực âm; khi đảo cực, LED không sáng và thậm chí có thể bị hỏng. LED không tự giới hạn dòng điện: khi đạt điện áp thuận (UF), dòng điện tăng rất nhanh, vì vậy cần một điện trở nối tiếp hoặc bộ nguồn dòng không đổi, nếu không LED sẽ bị hỏng. Cầu chì (F1) bảo vệ dây dẫn và phía nguồn khi ngắn mạch; nó không giới hạn dòng qua LED.

Đọc sơ đồ theo chiều dòng điện, từ cực dương sang cực âm: nguồn G1 → cầu chì F1 → công tắc S1 → điện trở R1 → LED D1 (anốt → catốt) → trở về cực âm của G1.

Điện trở được tính theo tài liệu kỹ thuật: R1 = (U − UF) / IF. Ví dụ, với nguồn 12 V, UF ≈ 2 V và IF = 20 mA, R1 = (12 − 2) / 0,02 = 500 Ω; chọn giá trị chuẩn lớn hơn kế tiếp (510 Ω), cho dòng khoảng 19,6 mA. Điện trở tiêu tán khoảng 0,2 W, nên dùng điện trở ½ W.

Ký hiệu: G1 nguồn 12 V một chiều, F1 cầu chì, S1 công tắc (tiếp điểm thường mở), R1 điện trở, D1 LED, I chiều dòng điện. Sơ đồ này không phù hợp để đấu nối bộ nguồn LED dùng điện áp lưới.

2. Đấu nối động cơ: tách riêng chức năng công suất và điều khiển

Khởi động động cơ ba pha không đơn giản chỉ là nối ba dây dẫn. Mạch động lực (L1, L2, L3 → động cơ) và mạch điều khiển (cuộn khởi động từ, các nút nhấn) là các mạch riêng biệt. Sơ đồ cho thấy mạch động lực của kiểu khởi động trực tiếp: Q1 bảo vệ ngắn mạch và cách ly, các tiếp điểm chính của khởi động từ KM1 đóng cắt động cơ, rơ le nhiệt quá tải F2 giám sát quá tải kéo dài, động cơ M1 nhận ba pha tại các đầu nối U1, V1, W1, còn dây bảo vệ (PE) nối vào vỏ động cơ. Cuộn khởi động từ (A1–A2) và tiếp điểm phụ của F2 (95–96, thường đóng) thuộc mạch điều khiển: ở bên phải sơ đồ chỉ thể hiện mối liên kết giữa chúng, còn cách đấu dây được trình bày ở phần 9.

Với aptomat bảo vệ động cơ có cả bộ nhả nhiệt và bộ nhả từ, có thể bỏ F2 riêng vì aptomat này đã bảo vệ cả quá tải. Giá trị tác động đặt theo dòng định mức ghi trên nhãn động cơ. Cấp sử dụng của khởi động từ (thường là AC-3 cho động cơ), phương pháp khởi động, nút dừng khẩn cấp, thứ tự pha (quyết định chiều quay) và việc chọn thiết bị bảo vệ phụ thuộc vào nhãn động cơ và người thiết kế.

Ký hiệu: Q1 bảo vệ ngắn mạch (aptomat bảo vệ động cơ hoặc aptomat nhỏ), KM1 khởi động từ (tiếp điểm chính 1–2, 3–4, 5–6; cuộn A1–A2), F2 rơ le nhiệt quá tải (tiếp điểm phụ 95–96), M1 động cơ ba pha (3~), U1 V1 W1 các đầu nối của động cơ.

3. Đọc sơ đồ mạch điện: một đèn điều khiển từ hai vị trí

Với điều khiển hai vị trí, hai công tắc đảo chiều điều khiển một đèn. Pha (L) qua aptomat F1 đến đầu chung (COM) của S1. Hai dây dẫn nối giữa chạy từ hai đầu còn lại của S1 đến các đầu tương ứng của S2. Từ đầu chung của S2, dây dẫn đi đến đèn (E1). Dây trung tính (N) nối thẳng vào đèn. Gạt một trong hai công tắc sẽ đổi trạng thái của đèn: khi cả hai công tắc ở cùng một dây nối giữa thì mạch kín và đèn sáng; khi ở hai dây nối giữa khác nhau thì mạch hở. Sơ đồ thể hiện trạng thái tắt.

Các công tắc đóng cắt dây pha, không phải dây trung tính, nên khi đèn tắt thì đui đèn không có điện. Dây bảo vệ (PE) là một dây dẫn liên tục riêng: đi đến thân đèn và không được đi qua tiếp điểm đóng cắt. Khi điều khiển từ ba vị trí trở lên, một công tắc trung gian (công tắc chéo) được chèn vào các dây nối giữa hai công tắc đảo chiều.

Thứ tự đọc: trước hết xác định nguồn cấp và phụ tải, sau đó đến các phần tử đóng cắt, rồi theo dõi riêng dây pha, dây trung tính và dây bảo vệ. Màu dây dẫn: dây pha thường là nâu (hoặc đen, xám), dây trung tính là xanh lam nhạt, dây bảo vệ là xanh lục-vàng; dây nối giữa không có màu riêng, nhưng không dùng màu xanh lam nhạt hoặc xanh lục-vàng cho chúng. Màu trong sơ đồ chỉ mang tính minh họa; khi nhận dạng thực tế cần dựa vào thiết kế, tài liệu thiết bị và các yêu cầu hiện hành.

Ký hiệu: F1 aptomat nhỏ, S1 và S2 công tắc đảo chiều (COM = đầu chung), E1 đèn, L pha, N trung tính, PE dây bảo vệ.

4. Nút nhấn và rơ le: vì sao điều khiển được tách riêng?

Một tín hiệu điều khiển nhỏ tác động vào cuộn rơ le (ở đây là 24 V một chiều), trong khi tiếp điểm của nó đóng cắt một mạch riêng, cách ly điện với cuộn dây (ở đây là mạch đèn 230 V được F1 bảo vệ). Do đó nút nhấn chỉ đóng cắt dòng điện nhỏ của cuộn dây, không phải dòng tải. Khi giữ nhấn S1, K1 hút và tiếp điểm 13–14 đóng; khi nhả ra, K1 nhả. Để hoạt động lâu dài cần mạch tự giữ (phần 9).

Điốt xả (V1) được mắc song song với cuộn dây một chiều: catốt hướng về phía cực dương nên trong hoạt động bình thường nó bị phân cực ngược, và khi cuộn dây ngắt, nó hấp thụ xung điện áp cảm ứng có thể làm hỏng mạch điều khiển. Nhiều rơ le và mô-đun rơ le đã tích hợp sẵn điốt này; điốt nhạy với cực tính và gây ngắn mạch nếu đấu ngược. Điện áp, dòng điện và cấp đóng cắt của tiếp điểm phải được chọn theo tải thực tế (với bộ nguồn LED hoặc tải cảm, dòng khởi động cũng được tính); điện áp cuộn dây phù hợp với mạch điều khiển. Mức cách điện giữa mạch điều khiển 24 V và mạch tải 230 V được bảo đảm trong tài liệu kỹ thuật của rơ le.

Ký hiệu: S1 nút nhấn (thường mở), K1 rơ le (cuộn A1–A2, tiếp điểm thường mở 13–14), V1 điốt xả, F1 cầu chì, E1 tải (đèn). Hình vẽ thể hiện hai mạch riêng biệt; đường nét đứt là liên kết cơ khí giữa cuộn dây và tiếp điểm.

5. Sao-tam giác: không phải động cơ nào cũng khởi động giống nhau

Với các động cơ lớn hơn khởi động nhẹ (ví dụ quạt và bơm), khởi động sao-tam giác làm giảm dòng khởi động. Phương pháp này cần động cơ sáu đầu nối có cuộn dây chạy được theo tam giác ở điện áp dây của nguồn. Có thể đọc điều này trên nhãn động cơ: với nguồn 400 V, động cơ “400 V Δ” (ví dụ 400/690 V Δ/Y) là phù hợp, còn động cơ có nhãn 230/400 V Δ/Y chỉ chạy được theo hình sao ở 400 V nên không phù hợp.

Trong sơ đồ: khởi động từ nguồn KM1 nối nguồn vào các đầu nối U1, V1, W1. Khởi động từ sao KM2 nối các đầu W2, U2, V2 (điểm sao): động cơ khởi động theo hình sao, các cuộn dây nhận 1/√3 điện áp dây (khoảng 58 %, khoảng 230 V với nguồn 400 V), và cả dòng khởi động lẫn mômen khởi động đều bằng khoảng một phần ba so với khởi động trực tiếp. Theo giản đồ thời gian, KM2 đóng sớm hơn KM1 một chút (vài chục mili giây) để không đóng cắt mạch đang có tải, và sau thời gian t (đặt trên rơ le thời gian cho phù hợp với quá trình tăng tốc của máy) KM2 nhả và, sau một khoảng chết ngắn, khởi động từ tam giác KM3 đóng: nó nối các đầu U1–W2, V1–U2, W1–V2 và động cơ chạy theo hình tam giác ở điện áp đầy đủ.

KM2 và KM3 không bao giờ được hút cùng lúc: nếu hút cùng lúc, chúng sẽ gây ngắn mạch giữa các pha, vì vậy khóa liên động điện là bắt buộc, còn khóa liên động cơ khí thì phổ biến và được khuyến nghị. Mômen khi chạy sao thấp, nên phương pháp này không phù hợp với máy khởi động có tải, và việc chuyển đổi gây xung dòng điện và mômen. Ở đây rơ le quá tải F2 nằm trên nhánh cấp nguồn, đặt theo dòng định mức của động cơ; nếu nó giám sát dòng pha (nối tiếp với cuộn dây), thì phải đặt khoảng 58 % dòng định mức. Khởi động từ được chọn theo bảng của nhà sản xuất.

Ký hiệu: Q1 bảo vệ ngắn mạch, KM1 khởi động từ nguồn, KM2 Y khởi động từ sao, KM3 Δ khởi động từ tam giác, F2 rơ le quá tải, M1 động cơ sáu đầu nối (U1 V1 W1 và W2 U2 V2), t thời gian chuyển đổi.

6. Dải LED: nhiều đoạn không phải một LED dài

Dải LED cần nguồn điện áp không đổi (ở đây là 24 V một chiều), và điện áp định mức của nguồn phải trùng với điện áp của dải. Dải được tạo từ các nhánh làm sẵn (trong hình là một điện trở và một LED mắc nối tiếp) được mắc song song giữa thanh dương và thanh âm, vì vậy có thể cắt tại các điểm cắt do nhà sản xuất đánh dấu. Để đơn giản, hình vẽ thể hiện mỗi nhánh có một LED và một điện trở; trên dải 24 V thực tế, nhiều LED mắc nối tiếp với một điện trở trong mỗi nhánh. Cực tính: cực dương vào thanh dương, cực âm vào thanh âm.

Trên dải dài, điện trở của thanh dẫn gây sụt áp và đầu xa sẽ tối hơn. Vì vậy các đoạn nên được cấp nguồn độc lập, song song (không nối tiếp nhau từ đầu đến cuối), và đoạn dài nên được cấp từ cả hai đầu. Dải điện áp cao hơn (24 V) lấy dòng nhỏ hơn với cùng công suất, nên sụt áp cũng nhỏ hơn. Trong sơ đồ, các đoạn LS1 và LS2 mỗi đoạn có cặp dây dẫn riêng từ cùng một nguồn G1, mỗi đoạn có cầu chì riêng (F1 và F2).

Tính theo công suất: I = P / U. Ví dụ, 5 m dải 14,4 W/m là 72 W, tức 3 A ở 24 V. Nguồn cấp điện cần có dự phòng đủ so với tổng công suất của mọi dải, và dòng định mức của cầu chì phải lớn hơn dòng của đoạn nhưng nhỏ hơn khả năng tải dòng của dây dẫn. Chiều dài cấp nguồn tối đa và thông số của dải lấy từ tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất; không vận hành khi dải còn cuộn lại vì sẽ quá nóng.

Ký hiệu: G1 nguồn điện áp không đổi 24 V, F1 và F2 cầu chì, LS1 và LS2 các đoạn dải LED.

7. Sơ đồ một sợi: logic của tủ điện trên một đường

Sơ đồ một sợi vẽ mạch nhiều dây dẫn (ở đây là L, N và PE) thành một đường, và không thể hiện vị trí lắp đặt vật lý mà thể hiện thứ tự của các thiết bị bảo vệ và phụ tải. Trong sơ đồ: nguồn cấp (1N~ 230 V sau công tơ điện) → Q0 công tắc tổng (cách ly) → hai thiết bị dòng dư (FI1, FI2, 30 mA) → phía sau là các aptomat nhỏ (F1–F4) → các mạch cuối: E1 chiếu sáng, XS1 và XS2 ổ cắm, EH1 bếp từ. Trên một cáp, dấu gạch chéo được theo sau bởi số dây dẫn và tiết diện (ví dụ 3×1,5: ba dây dẫn 1,5 mm²).

Vì sao có hai thiết bị dòng dư? Nếu một thiết bị dùng chung tác động thì toàn bộ căn hộ mất điện; hai thiết bị thì hạn chế được điều đó. B10 và B16 là đặc tính tác động (B) và dòng định mức (10 và 16 A) của aptomat nhỏ. Các giá trị ví dụ (B10 và 1,5 mm² cho chiếu sáng, B16 và 2,5 mm² cho ổ cắm) chỉ mang tính tham khảo: giá trị thực tế phụ thuộc vào tải, chiều dài dây dẫn, phương pháp lắp đặt và các yêu cầu. Ví dụ bếp EH1 áp dụng cho bếp một pha tối đa khoảng 3,6 kW; bếp lớn hơn thường được nối vào một mạch ba pha riêng có kích thước phù hợp.

Ký hiệu: Q0 công tắc tổng, FI1 và FI2 thiết bị dòng dư (IΔ: tác động theo dòng vi sai, tức dòng sự cố), F1–F4 aptomat nhỏ, E1 đèn, XS1 và XS2 ổ cắm, EH1 bếp (tải cố định).

8. Rơ le thời gian: đóng cắt sau một độ trễ đã đặt

Khi có tín hiệu điều khiển, cuộn của rơ le thời gian (KT1) bắt đầu đếm thời gian và đóng cắt tiếp điểm sau thời gian t đã đặt. Sơ đồ thể hiện rơ le trễ khi đóng: khi S1 đóng, KT1 có điện, sau thời gian t tiếp điểm thường mở có trễ 15–18 đóng lại và đèn E1 bật. Khi nhả S1, cuộn dây mất điện và tiếp điểm mở ngay. Giản đồ thời gian cho thấy điều này: việc bật bị trễ, việc tắt thì không. Cung nhỏ trên tiếp điểm là ký hiệu của độ trễ; phía lõm của cung hướng về chuyển động có trễ, ở đây là chuyển động đóng.

Rơ le như vậy được dùng, ví dụ, để khởi động các máy theo trình tự, để định thời điểm chuyển sao-tam giác (phần 5) hoặc để trì hoãn việc khởi động lại máy nén. Rơ le trễ khi ngắt giữ đầu ra bật trong thời gian t sau khi tắt; đó là giải pháp điển hình cho thông gió chạy tiếp (ví dụ quạt phòng tắm) và cho chiếu sáng cầu thang. Rơ le thời gian đa chức năng cũng thực hiện được các chức năng này cùng với chức năng xung và chu kỳ; luôn chọn chức năng theo loại thiết bị.

Ký hiệu: S1 tiếp điểm điều khiển (ở đây là nguồn tín hiệu được giữ ở trạng thái đóng), KT1 rơ le thời gian (cuộn A1–A2, tiếp điểm thường mở có trễ 15–18), E1 tải được đóng cắt, t thời gian trễ.

9. Tự giữ khởi động từ: START không cần nhấn giữ

Trong mạch tự giữ, chỉ cần nhấn ngắn nút START (S1, thường mở) là khởi động từ KM1 hút. Tiếp điểm phụ 13–14 của KM1 đóng song song với S1 và đảm nhận việc cấp điện cho cuộn dây, nên có thể nhả S1. Tiếp điểm STOP (S0, thường đóng) và tiếp điểm thường đóng 95–96 của rơ le quá tải F2 mắc nối tiếp với cuộn dây: một trong hai tiếp điểm làm hở mạch thì KM1 nhả, tiếp điểm phụ cũng mở, và động cơ chỉ chạy lại sau một lần START mới.

STOP là tiếp điểm thường đóng (NC) vì ngay cả khi dây đứt hoặc đầu nối lỏng thì cũng dẫn đến trạng thái dừng an toàn: sự cố trong mạch điều khiển không được làm động cơ tiếp tục chạy. Các tiếp điểm đóng cắt nằm ở phía pha (L) và cuộn dây ở phía trung tính, nên chạm đất không làm khởi động từ hút. Sau khi mất điện áp, mạch tự giữ không tự khởi động lại, điều này là mong muốn; với công tắc đóng cố định (điều khiển hai dây), máy có thể tự chạy lại khi điện áp trở về. Đây là logic điều khiển phải được thiết kế cùng với các bảo vệ thực tế, các khóa liên động và bảo vệ chống khởi động lại bất ngờ, theo đánh giá rủi ro của máy.

Ký hiệu: F1 cầu chì mạch điều khiển, S0 STOP (thường đóng), F2 rơ le quá tải 95–96 (thường đóng), S1 START (thường mở), KM1 khởi động từ (cuộn A1–A2, tiếp điểm phụ thường mở 13–14).

10. Đèn cảm biến chuyển động

Cảm biến chuyển động (B1, ở đây là PIR, hồng ngoại thụ động) đóng cắt dây pha của đèn bằng tiếp điểm đóng cắt bên trong (L → L′). Cảm biến có ba đầu nối: L và N cấp nguồn cho chính cảm biến, vì vậy cần pha thường trực và trung tính thường trực; L′ là đầu ra được đóng cắt, đi đến đèn. Đầu còn lại của đèn nối vào dây trung tính, và dây bảo vệ đi đến thân đèn. Nếu hộp công tắc không có dây trung tính (chỉ có dây pha và dây đến đèn, như trong lắp đặt công tắc thông thường), thì không thể nối cảm biến ba dây: cần dùng cảm biến hai dây.

Khi học, nên tách riêng trong đầu việc phát hiện (PIR), việc quyết định (mạch điện tử của cảm biến: độ nhạy, độ trễ, ngưỡng ánh sáng), việc đóng cắt (L′) và phụ tải; điều đó giúp hiểu được hầu hết các bài toán chiếu sáng tự động. Khả năng chịu tải của đầu ra, điều kiện đối với tải LED hoặc tải cảm (tải tối thiểu, dòng khởi động) và chế độ điều khiển tay luôn do tài liệu thiết bị quy định.

Ký hiệu: F1 aptomat nhỏ, B1 cảm biến chuyển động (PIR; L, N, L′ được đóng cắt), E1 đèn, L pha, N trung tính, PE dây bảo vệ.

11. Cảm biến 24 V ở đầu vào bộ điều khiển

Cảm biến công nghiệp ba dây dùng các dây cấp nguồn riêng và một dây tín hiệu riêng. Màu dây dẫn và cách gán chân đầu nối M12 thông thường là: nâu (BN, chân 1) = +24 V, xanh lam (BU, chân 3) = 0 V, đen (BK, chân 4) = tín hiệu ra. Cảm biến lấy điện từ nguồn G1; PLC chỉ đọc tín hiệu (dây đen).

Cảm biến PNP đưa đầu ra lên +24 V khi hoạt động. Khi đó dòng tín hiệu chạy qua đầu vào PLC và trở về 0 V, nên điểm chung của đầu vào (ở đây là 1M) nối với 0 V, và 0 V của cảm biến, của nguồn và của đầu vào là chung. Ngược lại, cảm biến NPN đưa đầu ra xuống 0 V và cần đầu vào có cực tính ngược lại. Loại đầu vào, mức điện áp và khả năng chịu tải của cảm biến phải được khớp nhau theo tài liệu kỹ thuật của PLC và cảm biến; nếu không khớp thì đầu vào không hoạt động hoặc thiết bị có thể bị hỏng.

Ký hiệu: G1 nguồn 24 V một chiều, B1 cảm biến PNP (BN, BU, BK), PLC1 bộ điều khiển (DI0 đầu vào số, 1M điểm chung của đầu vào), I dòng điện mạch tín hiệu.

12. Đảo chiều động cơ

Ở động cơ ba pha, đổi chỗ hai pha sẽ đảo chiều quay. Trong sơ đồ, KM1 nối các pha L1, L2, L3 thẳng vào các đầu nối U1, V1, W1 (quay thuận), còn KM2 đổi chỗ hai pha L1 và L2 (quay ngược: L1 → V1, L2 → U1, L3 → W1). Cả hai khởi động từ được cấp từ cùng một nguồn, nên nếu hút cùng lúc sẽ xảy ra ngắn mạch giữa các pha. KM1 và KM2 không bao giờ được hoạt động cùng nhau, vì vậy khóa liên động không phải là tùy chọn.

Khóa liên động phải vừa là điện (tiếp điểm phụ thường đóng của một khởi động từ, ví dụ KM1 21–22, mắc nối tiếp với cuộn dây của khởi động từ kia) vừa nên là cơ khí (một bộ phận cơ khí liên kết hai khởi động từ; trong sơ đồ là mũi tên hai đầu giữa các đường nét đứt). Đảo chiều khi đang chạy sẽ gây xung dòng điện và mômen lớn, nên mạch điều khiển thường chỉ cho phép khởi động theo chiều ngược lại sau khi đã dừng hẳn. Hình vẽ thể hiện mạch động lực; mạch điều khiển (nút START riêng cho mỗi chiều và nút STOP chung) cần được hoàn thiện như ở phần 9; bảo vệ bằng công tắc hành trình, hãm và bảo vệ chống khởi động lại bất ngờ là một phần của thiết kế an toàn của máy.

Ký hiệu: Q1 bảo vệ ngắn mạch, KM1 khởi động từ quay thuận, KM2 khởi động từ quay ngược, F2 rơ le quá tải, M1 động cơ ba pha, ⇄ giữa hai khởi động từ là khóa liên động cơ khí.

13. Vì sao chia thành nhiều mạch?

Trong tủ điện phân phối, các phụ tải có mục đích khác nhau thường bắt đầu từ các nhánh bảo vệ riêng. Trong sơ đồ, sau công tắc tổng Q0 và thiết bị dòng dư FI1 có ba mạch: F1 chiếu sáng (E1–E3), F2 ổ cắm (XS1–XS3), F3 bếp (EH1). Nếu xảy ra quá dòng hoặc ngắn mạch trong mạch ổ cắm (ký hiệu tia chớp), chỉ F2 tác động: chiếu sáng và bếp vẫn hoạt động (trong sơ đồ, mạch đã tác động được vẽ bằng nét đứt màu xám).

Lợi ích là dễ tìm sự cố hơn (thấy được mạch nào bị lỗi), bảo vệ có mục tiêu hơn (mỗi mạch có một aptomat phù hợp với dây dẫn và tải của riêng nó) và tính liên tục của việc vận hành tốt hơn (sự cố ổ cắm không làm cả căn hộ chìm trong bóng tối). Các tải lớn (bếp, lò nướng, bình đun nước, điều hòa) thường có mạch riêng. Tuy nhiên, thiết bị dòng dư FI1 tác động theo dòng dư (dòng sự cố), tức là hiệu giữa dòng pha và dòng trung tính, ví dụ khi chạm đất hoặc rò điện, và ngắt mọi mạch phía sau nó; vì thế các tủ lớn hơn dùng nhiều thiết bị dòng dư (xem phần 7). Việc phân nhóm cụ thể được thực hiện dựa trên thiết kế, các phụ tải và các yêu cầu hiện hành.

Ký hiệu: Q0 công tắc tổng, FI1 thiết bị dòng dư, F1–F3 aptomat nhỏ (B10, B16 là đặc tính và dòng điện), E1–E3 đèn, XS1–XS3 ổ cắm, EH1 bếp (một ví dụ một pha nhỏ hơn).

Câu hỏi luyện tập

1. Vì sao mạch LED cần giới hạn dòng điện, và tính điện trở như thế nào?
2. Nhiệm vụ đóng cắt của khởi động từ khác với nhiệm vụ bảo vệ quá tải ở điểm nào?
3. Vì sao không được cho PE đi qua công tắc?
4. Vì sao nút STOP dùng tiếp điểm thường đóng (NC)?
5. Vì sao các khởi động từ sao và tam giác, hoặc các khởi động từ quay thuận và quay ngược, không bao giờ được hút cùng lúc?

Nếu muốn lập tài liệu thiết kế một cách rõ ràng, hãy tiếp tục với ký hiệu và bộ ký hiệu rồi đến chương dây dẫn và mạch điện.