3. Edytor rzutów

Przegląd rysunków, które można wykonać w programie, zawiera strona Kreator schematów elektrycznych. Prezentację edytora rzutów można przeczytać także na stronie Kreator rzutów instalacji elektrycznej. Edytor rzutów otwiera się na pełnym ekranie (bez menu), aby zostawić miejsce dla obszaru rysowania. Przycisk ← prowadzi z powrotem do projektu.

Układ

• Górny pasek: wybór kondygnacji, Widoki ścian, Kolory obwodów, Oznaczenia, Co pokazać, wybór zestawu symboli, DXF, Import CAD, Import IFC, cofnij/ponów, Drukuj, Zapisz. Jeśli są niezapisane zmiany, widoczna jest plakietka „Niezapisane”.
• Lewa strona: pasek narzędzi (narzędzia rysunkowe i symbole). U góry znajduje się przełącznik Prosty / Pełny: tryb Prosty pokazuje tylko ściany, otwory, pomieszczenia, najczęstsze urządzenia (łącznik, gniazdo wtyczkowe, oprawa, rozdzielnica) i trasę instalacji elektrycznej; schody, elementy wyposażenia, własne elementy i pozostałe symbole są w zestawie Pełny. Wyszukiwanie zawsze przeszukuje pełny zestaw. Przeglądarka zapamiętuje wybór.
• Środek: obszar rysowania; na dole pasek stanu pokazuje położenie kursora (cm) i wskazówkę dotyczącą bieżącego narzędzia.
• Prawa strona: panel Właściwości. Jeśli nic nie jest zaznaczone, widoczne są tu dane kondygnacji oraz panele Sprawdzenie, Obwody i Podkład.

Zapis: rysunek zapisuje się sam po każdej zmianie; jego stan widać w nagłówku (Zapisywanie…, Zapisano). Jeśli zapis się nie uda (np. brak sieci), program ponawia próbę i pojawia się Nie zapisano – kliknięcie ponawia zapis natychmiast. Możesz też zapisać od razu skrótem Ctrl+S. Przy wyjściu pyta tylko wtedy, gdy zapis jeszcze trwa lub się nie udał. Jeśli zapis nigdy się nie powiódł (np. zamknięto kartę bez sieci), niezapisane zmiany pozostają w przeglądarce, a przy następnym otwarciu poziomu program je proponuje: Przywróć (połączone ze zmianami zapisanymi w międzyczasie, jako krok, który można cofnąć) lub Odrzuć. Jeśli w międzyczasie rysunek został zmieniony w innym miejscu, pojawia się ostrzeżenie: Zachowaj drugą wersję lub Zachowaj moją wersję. W roli czytelnika edytor działa w trybie „Tylko odczyt”.

Na pustym rysunku na środku obszaru rysowania pomaga karta Od czego zacząć?: Narysuj ściany (narzędzie Ściana), Wczytaj obraz tła (obraz lub PDF istniejącego rzutu) albo Gotowy szablon pomieszczenia (narysuj pomieszczenie, zaznacz je i w panelu Właściwości zastosuj do niego szablon).

Import IFC: z górnego paska można przejąć do bieżącego rysunku kondygnację z pliku IFC2x3 lub IFC4, a z listy kondygnacji projektu kilka zaznaczonych kondygnacji IFC można utworzyć jako nowe, edytowalne kondygnacje. Plik STEP jest otwierany w przeglądarce, w osobnym procesie roboczym; serwer przechowuje tylko gotowe rysunki i wspólne odniesienie współrzędnych IFC. Przed importem sprawdź ściany, otwory i nazwy pomieszczeń.

Narzędzia rysunkowe

W każdym narzędziu prawy przycisk myszy przełącza z powrotem na zaznaczanie (podczas rysowania wyświetla menu: Zakończ, Usuń ostatni punkt, Anuluj).

Ściany, otwory, pomieszczenia

• Właściwości ściany: długość (przesuwa się punkt końcowy), grubość, wysokość (puste pole = wysokość w świetle kondygnacji). Właściwości węzła: x, y.
• Drzwi i okno można zamieniać jedno w drugie; można podać szerokość, wysokość, wysokość parapetu (w oknie) i odległość od początku ściany.
• Dla pomieszczenia można podać nazwę i numer, powierzchnię oblicza program. Przycisk Rozpoznaj wszystkie pomieszczenia w panelu Właściwości automatycznie dodaje zamknięte obszary między ścianami jako pomieszczenia. Przycisk Widoki ścian pomieszczenia otwiera widok ściany (zob. rozdział Warstwy, podkład, wymiary i widok ściany). Jeśli na rysunku są obszary zamknięte ścianami, które nie są jeszcze oznaczone jako pomieszczenia, po krótkiej bezczynności z narzędziem zaznaczania pasek u dołu rysunku proponuje przycisk Dodaj pomieszczenia; przycisk Rozpoznaj wszystkie pomieszczenia jest wtedy wyróżniony i pokazuje liczbę brakujących pomieszczeń. Propozycję ukryjesz przyciskiem Później lub Nie pokazuj więcej.
• Grubość nowych ścian: ustawiają ją przyciski szybkiego wyboru (Zewnętrzna / Wewnętrzna) w panelu kondygnacji.
• Rysowanie ścian, połączenia, zaznaczanie: podczas rysowania obok długości widać też kąt (np. „3,40 m · 90°”; 0° = w prawo, kierunek przeciwny do ruchu wskazówek zegara jest dodatni). Shift = 0°/90°, Alt + Shift = krok co 15°. W panelu zaznaczonej ściany pole Kąt obraca punkt końcowy wokół początku (długość pozostaje). Nowa ściana poprowadzona na oś istniejącej ściany tworzy połączenie T: istniejąca ściana dzieli się tam na dwie ściany ze wspólnym węzłem, jej otwory trafiają na właściwą połowę (punkt wypadający w otworze przesuwa się obok krawędzi otworu), a przy przesunięciu ściany nadrzędnej ściana wewnętrzna idzie razem z nią; wypełnienie węzłów T i X dopasowuje się do płaszczyzn ścian także przy różnej grubości. Ramką narzędzia zaznaczania (oba końce w ramce) lub Shift + kliknięciem można zaznaczać także ściany, a Del usuwa je w jednym kroku razem z otworami. Jeśli w zaznaczeniu jest ściana, przesuwanie, obracanie, odbicie lustrzane i wyrównywanie są niedostępne; ściany zablokowanej warstwy nie trafiają do zaznaczenia.
• Blokada ściany, przesuwany koniec, pomieszczenia podążające za ścianami: ścianę blokujesz przełącznikiem Zablokowana w panelu ściany, przyciskiem Zablokuj ściany / Odblokuj ściany w panelu pomieszczenia lub z menu kontekstowego: węzły zablokowanej ściany nie przesuwają się (ani przez przeciąganie, ani przez edycję długości czy kąta), ściany nie można usunąć, a oznacza ją blady symbol kłódki; najpierw ją odblokuj. Przy edycji długości przesuwa się koniec wolny (niezablokowany, połączony z mniejszą liczbą ścian); pole Przesuwany koniec (A / B / Automatycznie) to zmienia. Pomieszczenie podąża za swoimi ścianami: wielokąt i powierzchnia (m²) aktualizują się na bieżąco, a jeśli ściana wewnętrzna przecina je na dwie części, powstają dwa pomieszczenia (drugie nazywa się np. „Salon 2”, pozostałe właściwości są kopiowane).
• Linia podziału pomieszczenia (H): narzędziem Podział pomieszczenia (klawisz H) lub przyciskiem Podziel pomieszczenie w panelu pomieszczenia narysujesz granicę bez ściany (np. między salonem a kuchnią): dwa punkty przyciągnięte do ścian, a pomieszczenie się dzieli. Jest widoczna jako linia przerywana, przełącza ją warstwa Granice pomieszczeń, a w DXF stanowi osobną warstwę. To nie jest ściana, więc IFC, widok ściany, trasy kabli i zestawienie materiałów jej nie widzą; po jej usunięciu pomieszczenia zostają.
• Brama garażowa i napęd: bramę garażową umieścisz narzędziem Brama garażowa (klawisz: G); import IFC i CAD odczytuje też element o nazwie „garage” lub „gate” jako bramę garażową. W panelu bramy przycisk Umieść napęd bramy garażowej umieszcza wbudowany blok Napęd bramy garażowej dopasowany do bramy: przyłącze silnika, przycisk, parę fotokomórek, lampę ostrzegawczą i puszkę rozgałęźną razem z przewodami (silnik 3 × 1,5 mm², fotokomórka 4 żyły, przycisk i lampa 2 żyły, 0,75 mm²). Ten sam blok jest też w grupie Moje elementy, przed Twoimi własnymi blokami. Wartości mają charakter informacyjny: sprawdź je według instrukcji producenta.
• Przygotowanie pod roletę: w panelu okna przełącznik Przygotowanie pod roletę umieszcza napęd rolety nad oknem, a obok niego, na wewnętrznej powierzchni ściany, łącznik rolety. Oba przesuwają się razem z otworem (przesunięcie, poszerzenie, przesunięcie ściany) i są usuwane razem z nim; jeśli któryś z nich przesuniesz ręcznie, odłączy się od otworu. Jeśli strona wewnętrzna jest po drugiej stronie, przycisk Odwróć stronę rolety przenosi je na nią.

Zaznaczanie wielu elementów, kopiowanie, bloki i szablon pomieszczenia

• Zaznaczanie wielu elementów (urządzeń i tras): Shift + kliknięcie dodaje element do zaznaczenia lub go z niego usuwa; prostokąt przeciągnięty narzędziem Zaznaczanie z pustego obszaru lub z wnętrza pomieszczenia zaznacza elementy, które w całości się w nim mieszczą (urządzenie swoim środkiem, trasa wszystkimi punktami). Shift + przeciąganie dodaje elementy do istniejącego zaznaczenia. Zaznaczanie działa także w roli czytelnika. Klawisz Esc usuwa zaznaczenie.

• Operacje grupowe (dostępne także w panelu po prawej stronie): po chwyceniu dowolnego elementu zaznaczenia całe zaznaczenie można przeciągać razem (z przyciąganiem do siatki); strzałki przesuwają je o jeden krok siatki (Shift + strzałka: krok dziesięciokrotny); Q obraca zaznaczenie o 90° wokół jego środka; Del usuwa; w panelu można ustawić wspólny obwód dla wszystkich elementów (z wyjątkiem urządzenia rozdzielnicy). Koniec trasy połączony z urządzeniem spoza zaznaczenia pozostaje na miejscu (trasa się „rozciąga”); trasa spoza zaznaczenia przesuwa się razem z końcem połączonym z przesuwanym urządzeniem. Urządzenie montowane na ścianie po przesunięciu nie jest ponownie dopasowywane do ściany (względny układ zostaje zachowany). Jedna operacja to jeden krok cofania. Odbicie lustrzane: X odbija zaznaczenie względem pionowej osi przechodzącej przez jego środek (↔), Shift + X względem poziomej (↕); odbijany jest też symbol urządzenia, ale nie jego opis. Przy pojedynczym urządzeniu X lub przycisk Odbicie lustrzane w panelu odwraca symbol; podczas umieszczania (narzędzie Urządzenie lub Blok) X odbija umieszczany element. Wyrównywanie i rozmieszczanie (dla urządzeń, od 2, a rozmieszczanie od 3 urządzeń): przyciski Wyrównanie w panelu wyrównują punkt urządzeń do lewej, do prawej, do góry, do dołu lub do środka w poziomie/pionie; Rozmieść równomiernie ustawia je w równych odstępach między dwoma skrajnymi. W panelu można też ustawić naraz dla wszystkich urządzeń wysokość montażu i symbol (przy mieszanych sposobach montażu symbolu nie można zmienić wspólnie). Menu kontekstowe: kliknięcie prawym przyciskiem na zaznaczeniu lub elemencie otwiera menu (obrót, odbicie lustrzane, wyrównanie, rozmieszczenie, kopiowanie, powielenie, usunięcie); na pustym obszarze są Wklej tutaj (jeśli schowek zawiera dane) i odbicie lustrzane kondygnacji. Odbicie lustrzane kondygnacji: z menu Działania na kondygnacji w nagłówku edytora cały rzut można odbić w poziomie lub w pionie (jeden krok cofania).

• Kopiowanie i wklejanie: Ctrl+C umieszcza zaznaczenie w schowku (pozostaje w przeglądarce, także między kondygnacjami i po ponownym wczytaniu), Ctrl+V wkleja je w miejscu kursora (wyrównane do siatki) z nowymi identyfikatorami, a trasy zostają połączone z nowymi urządzeniami. Ctrl+D powiela zaznaczenie z przesunięciem 500 mm. W tym samym projekcie odwołania do obwodów zostają zachowane, po wklejeniu do innego projektu są tracone. Po wklejeniu nowe elementy pozostają zaznaczone, więc można je od razu przesunąć; jedno wklejenie to jeden krok cofania.

• Zapisany blok: przycisk Zapisz jako blok w panelu zaznaczenia wielu elementów zapisuje zaznaczenie pod nazwą wśród własnych bloków (bez odwołań do obwodów). Z grupy Moje elementy na lewym pasku można go umieścić w dowolnym projekcie. Blok można usunąć małą ikoną kosza (po potwierdzeniu; elementy już umieszczone na rysunkach pozostają). W projekcie udostępnionym widoczne są bloki właściciela projektu i tylko on może je usuwać. Ściany, otwory i pomieszczenia nie trafiają do bloku (całą kondygnację przenosi kopiowanie kondygnacji oraz przejmowanie z innego projektu).

• Szablon pomieszczenia (dla mieszkań: Projekt elektryczny mieszkania): po zaznaczeniu pomieszczenia przycisk Zastosuj szablon… w panelu w jednym kroku umieszcza w pomieszczeniu urządzenia zgodnie z regułami: gniazda wtyczkowe wzdłuż ścian (z pominięciem otworów i narożników, proporcjonalnie do użytecznej długości ścian), łącznik obok pierwszych drzwi po stronie zamka (na wysokości 120 cm), oprawę oświetleniową w środku ciężkości. Szablony wbudowane: Pokój, Salon, Kuchnia, Łazienka (gniazdo bryzgoszczelne), Przedpokój; na podstawie nazwy (np. „Sypialnia”) program proponuje jeden z nich. Wartości (gniazda / długość ściany, limity liczby, wysokość, liczba opraw, łącznik) można zmienić w oknie; urządzenia do umieszczenia są widoczne w obszarze rysowania jako półprzezroczyste. Pole wyboru Utwórz obwody dodaje dla pomieszczenia dwa nowe obwody (gniazda: B16, NYM-J 3×2,5; oświetlenie: B10, NYM-J 3×1,5); dodatki niskoprądowe (TV, dane) otrzymują po jednym obwodzie niskoprądowym na rodzaj sygnału (z oznaczeniem G, bez rozdzielnicy). Zmodyfikowany szablon można dodać do własnych szablonów przyciskiem Zapisz jako szablon. Wartości szablonów są praktycznymi propozycjami: projektant powinien je przejrzeć; rozmieszczenie nie zastępuje doboru ani sprawdzenia.

• Oświetlenie pomieszczenia: Po zaznaczeniu pomieszczenia przycisk Oświetlenie… w panelu otwiera okno. Program liczy metodą strumienia świetlnego (średnie natężenie: wskaźnik pomieszczenia, współczynnik wykorzystania, współczynnik utrzymania MF) i pokazuje, ile opraw potrzeba dla docelowego luksa; podgląd proponuje układ siatkowy. Oprawa pochodzi z katalogu rynku albo lm i W wpisuje się ręcznie. Zatwierdź stawia oprawy jednym krokiem cofania. Docelowy lux to propozycja zależna od rodzaju pomieszczenia, można go zmienić i nie jest wymogiem normy. Program nie liczy natężenia punkt po punkcie i nie czyta plików LDT/IES: do dokładnego projektu oświetlenia użyj narzędzia typu DIALux. Okno i kontrolę włącza przełącznik serwisowy lighting.

• Wspólna biblioteka bloków: na stronie Biblioteka bloków (menu) możesz przeszukiwać bloki i wzorce pomieszczeń przesłane przez innych (filtry: rodzaj, kategoria, rynek) i kopiować je do własnych bloków przyciskiem Kopiuj do mojej biblioteki; kopia należy do ciebie. Na karcie Moje zgłoszenia możesz przesłać własny blok lub wzorzec pomieszczenia: akceptujesz licencję użytkowania (Regulamin, pkt 4), wyświetlanie nazwiska jest opcjonalne (domyślnie anonimowo), a treść trafia do biblioteki dopiero po moderacji; karta pokazuje status (oczekuje, przyjęte, odrzucone z uzasadnieniem), a zgłoszenie można wycofać. Bloku z własnym symbolem nie można przesłać. Nieodpowiednie lub niezgodne z prawem treści zgłosisz przyciskiem Zgłoś na karcie.

Grupy, pomiar, wyszukiwanie i paleta poleceń

• Grupowanie: Ctrl+G łączy zaznaczenie wielokrotne w grupę (także przycisk Grupuj w panelu i w menu kontekstowym); kliknięcie jednego członka zaznacza całą grupę, która przesuwa się, obraca i kopiuje razem. Alt + kliknięcie zaznacza pojedynczy element grupy. Ctrl+Shift+G rozgrupowuje.
• Właściwości grupy: przy zaznaczeniu wielokrotnym panel ustawia wspólne właściwości naraz (na przykład kod katalogowy i wspólne ustawienia tras kablowych), a opisy można numerować (K1, K2, K3…).
• Pomiar (U): narzędzie Pomiar pokazuje odległość między zaznaczonymi punktami; nie zmienia rysunku, działa także w roli tylko do odczytu i nie jest dostępne w widoku ścian.
• Paleta poleceń (Ctrl+K): otwiera ją również przycisk Polecenia w nagłówku; wpisując tekst (akcenty są opcjonalne), wyszukujesz polecenia narzędzi, akcji edycji, widoku i warstw. Gdy globalna paleta poleceń jest włączona, po poleceniach edycji pojawiają się także strony, ustawienia, rozdziały pomocy, Twoje projekty i kalkulatory, dzięki czemu możesz szybko przejść gdzie indziej prosto z rysunku (rysunek zostaje wcześniej zapisany).
• Wyszukiwanie na rysunku: polecenie wyszukiwania w palecie przeszukuje opisy, oznaczenia, identyfikatory, obwody, kody katalogowe i nazwy symboli (prefiks kod: oznacza dokładny kod katalogowy); wyniki można zaznaczać. Prowadzi tu łącze Pokaż na rysunku w wierszach szczegółów przedmiaru.
• Historia cofania: na dole prawego panelu (lub poleceniem palety Historia) kroki są wymienione z nazwami i można wrócić do dowolnego z nich.

Schody i połączenie między kondygnacjami

Schody mogą być proste lub w kształcie L; można ustawić ich kierunek (w górę/w dół), szerokość, liczbę stopni, głębokość stopnia, a przy kształcie L kierunek zakrętu i spocznik. Program wyświetla wysokość stopnia wynikającą z wysokości kondygnacji i ostrzega, jeśli jest ona nieprawidłowa.

Schody i pion można powiązać połączeniem między kondygnacjami z ich odpowiednikiem na innej kondygnacji (Utwórz parę na tej kondygnacji). Połączenie wykorzystuje także przedmiar: przewyższenie między kondygnacjami zostaje doliczone do długości przewodów. Sąsiednia kondygnacja prześwituje półprzezroczyście na warstwie Sąsiednia kondygnacja.

Elementy wyposażenia (ceramika sanitarna, urządzenia, meble)

Aby ułatwić wyznaczenie położenia elementów elektrycznych, na rysunku można umieszczać elementy wyposażenia. W grupie Ceramika sanitarna: WC, umywalka, brodzik, wanna, podgrzewacz wody (zbiornik), pralka i suszarka; w grupie Meble i urządzenia: zlewozmywak, lodówka, grzejnik, łóżko, sofa, stół i szafa. Są to rysunki liniowe w rzeczywistych wymiarach, nie elementy elektryczne: nie trafiają do przedmiaru, oferty, obwodów ani legendy.

• Umieszczanie: należy wybrać przedmiot na lewym pasku (grupy są domyślnie zwinięte, trzeba je rozwinąć) lub nacisnąć B (wybiera ostatnio użyty przedmiot; za pierwszym razem WC) i kliknąć. W pobliżu ściany przedmiot przylega do niej tyłem i obraca się w stronę pomieszczenia; w pobliżu narożnika przylega także do narożnika. Z dala od ściany ustawia się na siatce, Q obraca o 90°.
• Zaznaczanie i przeciąganie: przedmiot zaznacza się kliknięciem w jego obszarze (nad ścianą i pomieszczeniem, pod urządzeniami i przewodami) i można go przeciągać za chwycony punkt; podczas przeciągania przylega do ściany.
• Właściwości: rodzaj można zmienić, szerokość i głębokość można zmienić w cm (przycisk Wymiar podstawowy przywraca typowy wymiar danego rodzaju, np. brodzik 90 × 90 cm), obrót ustawia się przyciskami.
• Warstwa: warstwę Wyposażenie można osobno ukryć (np. do wydruku) i zablokować (aby podczas rysowania nie przechwytywała kliknięć).
• Podgrzewacz wody to dwie różne rzeczy: Podgrzewacz wody (zbiornik) zajmuje miejsce, natomiast symbol Podgrzewacz wody z grupy Przyłączenia stałe to elektryczny punkt przyłączenia (2 kW), który trafia do przedmiaru.

Poruszanie się po obszarze rysowania

• Kółko: powiększanie wokół kursora. Środkowy przycisk lub spacja + przeciąganie: przesuwanie rysunku.
• Ctrl+Z cofnij, Ctrl+Y (lub Ctrl+Shift+Z) ponów, Del lub Backspace usuwanie, Esc koniec łańcucha / usunięcie zaznaczenia / powrót do rzutu.
• W polach wprowadzania skróty klawiszowe są nieaktywne.

Do powtarzania podobnych kondygnacji służy kopiowanie kondygnacji i przejmowanie z innego projektu; do powtarzających się fragmentów (np. łazienki) blok; do odbitego układu polecenie X i Działania na kondygnacji → Odbij kondygnację.

Na tablecie

Edytor rysunku działa także dotykiem i rysikiem (przy włączonej funkcji Rysowanie na tablecie). Na tablecie lub w oknie węższym niż 1180 pikseli interfejs przełącza się na układ tabletowy.

• Umieszczanie i precyzyjne rysowanie: przy narzędziach umieszczania symbolu, drzwi, okna i podobnych oraz przy ścianie, trasie, pomieszczeniu i pomiarze pod palcem widać podgląd na żywo; punkt zostaje umieszczony po uniesieniu palca, a wcześniej można go skorygować.
• Pasek dotykowy: pojawia się na płótnie po pierwszym dotknięciu lub użyciu rysika. Jego przyciski: Gotowe, Cofnij punkt, Anuluj, Długość…, Cofnij, Ponów, Usuń, Obróć; przełączniki Prosto, Rozszerz, Ramka i Jeden element zastępują klawisze Shift i Alt, dzięki czemu każda operacja rysowania jest dostępna także bez klawiatury.
• Układ: panel właściwości wsuwa się nad płótno i można go zamknąć; rzadziej używane przyciski nagłówka trafiają do menu Więcej.
• Rysik: rysujesz rysikiem; dłoń lub palec oparty obok nie rysuje ani nie powiększa.
• Widok ściany obsługuje się tak samo: przesuwanie i powiększanie dwoma palcami, dotknięcie i przeciąganie jednym palcem.

Współpraca na żywo

Nagłówek pokazuje inne osoby edytujące tę kondygnację. Ich kursory i zaznaczenia są widoczne; zaznaczenie elementu tworzy blokadę doradczą. Równoległe zmiany różnych elementów program w miarę możliwości scala automatycznie. Zmiany innych pojawiają się w ciągu kilku sekund, także gdy rysujesz, i są scalane automatycznie; jeśli dotyczą tego samego obiektu, scalenie następuje przy kolejnym zapisie.